Ngành rau quả Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực trong năm 2026, khi kim ngạch xuất khẩu liên tục duy trì ở mức cao. Trong đó, sầu riêng tiếp tục là mặt hàng đóng vai trò quan trọng, góp phần đưa xuất khẩu rau quả thiết lập nhiều cột mốc đáng chú ý.
Triển vọng “ngôi vương”
Theo thống kê, đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 195.000 ha sầu riêng, gần gấp 3 lần mức 70.000 ha vào năm 2020. Sản lượng theo đó tăng từ khoảng 600.000 tấn lên 1,8 triệu tấn trong cùng giai đoạn.
Theo ước tính của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, sản lượng sầu riêng của Việt Nam trong cả năm 2026 dự kiến vượt 2 triệu tấn. Nguồn cung tăng khiến giá sầu riêng năm nay không còn ở mức cao như trước, nhưng hoạt động xuất khẩu nhìn chung vẫn thuận lợi, kim ngạch tiếp tục tăng mạnh.
Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, riêng tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 681 triệu USD, tăng tới 81% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng, kim ngạch đạt gần 1,8 tỷ USD, tăng 47% so với cùng kỳ.
Theo báo cáo thị trường nông lâm thủy sản của Bộ Công Thương, ước tính tháng 8/2026, Việt Nam thu về khoảng 1,1 tỷ USD từ xuất khẩu rau quả. Trong đó, sầu riêng hiện chiếm tới 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), mức tăng trưởng hai liên tiếp vượt mốc 1 tỷ USD của ngành rau quả là rất ấn tượng. Sự bứt phá của sầu riêng vẫn là một trong những động lực quan trọng.
Ông Nguyên cho rằng tháng 9 có thể tiếp tục tạo nên một bước bứt phá mới, khi đây là giai đoạn cao điểm thu hoạch sầu riêng tại khu vực Tây Nguyên, đặc biệt là Đắk Lắk và Lâm Đồng, bước vào cao điểm thu hoạch. Cùng thời điểm này, vụ sầu riêng hè của Thái Lan kết thúc, qua đó được đánh giá tạo thêm lợi thế cho sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng trong tháng 9/2026 được dự báo có thể vượt 1 tỷ USD, tạo thêm một cột mốc mới cho ngành hàng này.
Thậm chí, vị chuyên gia nhận định, nếu các điều kiện xuất khẩu thuận lợi, Việt Nam có thể vượt Thái Lan để chiếm ngôi số 1 thế giới về xuất khẩu sầu riêng.
Cơ cấu chuỗi giá trị
Đáng lưu ý, cuối tháng 8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã phê duyệt 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng của nước ta, đưa số lượng mã số vùng trồng sầu riêng đã được GACC phê duyệt lên tổng cộng 1.917 mã số.
Việc được phê duyệt bổ sung một số lượng lớn vùng trồng, cơ sở đóng gói góp phần mở rộng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc, nhất là trong thời điểm trái cây tỷ USD này bước vào cao điểm thu hoạch tại Tây Nguyên.
Cùng với đó, khoảng hơn một tháng trở lại đây, sầu riêng Việt Nam liên tục đón tin vui từ các thị trường tỷ dân. Cụ thể, ngày 5/8, đã có 50 cơ sở kiểm nghiệm được GACC chấp nhận kiểm nghiệm chỉ tiêu cadimi và chất vàng O đối với sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, đưa tổng công suất kiểm nghiệm có thể lên tới từ 10.000 đến 13.000 mẫu/ngày.
Tin vui tiếp tục ở thị trường 1,4 tỷ dân, khi giữa tháng 7, Chính phủ Ấn Độ đã ban hành quy định nhập khẩu vào Ấn Độ mới, trong đó bổ sung Việt Nam vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu quả sầu riêng tươi vào thị trường này.
Theo xu hướng chung và nhờ những tín hiệu tích cực từ thị trường, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng trong tháng 10 được dự báo vẫn ở mức cao. Bộ Công Thương dự báo xuất khẩu sầu riêng 4 tháng cuối năm 2026 khoảng 1,2 – 1,5 tỷ USD. Trên cơ sở này, tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả năm có thể đạt khoảng 4,5 tỷ USD. Nếu diễn biến đúng như dự báo, sầu riêng có khả năng liên tiếp thiết lập những kỷ lục mới trong những tháng cuối năm, đồng thời đóng góp đáng kể vào kết quả chung của ngành rau quả.
Ông Đặng Phúc Nguyên, nhận định, nếu các điều kiện xuất khẩu thuận lợi, Việt Nam có thể vượt Thái Lan để chiếm ngôi số 1 thế giới về xuất khẩu sầu riêng.
Tuy nhiên, trong quá trình tiến tới ngôi vị số 1 thế giới, ông Nguyên cho rằng, trong 3-4 năm tới (từ 2027-2030), ngành sầu riêng Việt Nam sẽ bước qua thời kỳ “tăng trưởng nóng về sản lượng” để chuyển sang giai đoạn sàng lọc chất lượng, định hình lại cấu trúc thị trường và cạnh tranh về chuỗi giá trị.
Cùng với đó, giai đoạn 2027-2030, cơ cấu và chuỗi giá trị sầu riêng Việt Nam sẽ có sự chuyển dịch rõ rệt. Tỷ trọng xuất khẩu quả tươi đơn thuần sẽ giảm, trong khi sầu riêng cấp đông, gồm cả nguyên trái và tách múi cùng các sản phẩm chế biến sâu sẽ tăng lên, có thể chiếm khoảng 30-40% tổng kim ngạch.
Việc truy xuất nguồn gốc sẽ được số hóa 100%. Các yêu cầu về kiểm soát Cadimi, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chứng nhận GlobalGAP sẽ trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì mã số xuất khẩu.
