Báo cáo mới do GSMA Intelligence biên soạn với sự hợp tác của Huawei được công bố tại Tuần lễ Học tập Kỹ thuật số của UNESCO
PARIS, ngày 10 tháng 9 năm 2026 /PRNewswire/ — Theo nghiên cứu mới được công bố hôm qua, hơn một phần ba (38%) dân số vẫn chưa sử dụng Internet dù đã nằm trong vùng phủ sóng băng rộng di động – và nguyên nhân thường là do thiếu hụt các kỹ năng số cơ bản.
Báo cáo mới, “Thu hẹp khoảng cách: Nâng cao năng lực số trong kỷ nguyên AI”, do GSMA Intelligence biên soạn và được thực hiện với sự hợp tác của Huawei, xác định khoảng cách số đang tác động đến 3,1 tỷ người do thiếu kỹ năng số, niềm tin của người dùng và năng lực về AI.
Report Launched at Enhancing Digital Literacy in the AI Era Media Roundtable
AI vừa mở rộng khả năng tiếp cận vừa làm gia tăng rủi ro
Các dự báo hiện có của ngành cho thấy việc thu hẹp khoảng cách về năng lực có thể đóng góp thêm khoảng 3,5 nghìn tỷ USD vào GDP toàn cầu vào năm 2030, trong đó hơn 90% mức tăng này sẽ thuộc về các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình (LMICs). Hiện nay, phạm vi phủ sóng băng rộng di động vật lý đã tiếp cận 96% dân số trên toàn thế giới.
Báo cáo, được công bố tại Tuần lễ Học tập Kỹ thuật số của UNESCO, cho rằng trí tuệ nhân tạo có thể vừa là cầu nối vừa là rào cản đối với các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ. Các trợ lý giọng nói ứng dụng AI và những ứng dụng hoạt động với hình ảnh, âm thanh và video đều có thể giúp người dùng có năng lực đọc viết hạn chế không cần phải nhập văn bản. Đồng thời, những công cụ này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn an toàn và tư duy phản biện để tham gia một cách an toàn. Tuy nhiên, nghiên cứu cảnh báo rằng người dùng hiện phải có khả năng hiểu về quyền riêng tư dữ liệu và nhận diện các rủi ro như gian lận và deepfake.
Nghiên cứu dẫn số liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy năng lực về GenAI đại diện cho nhóm kỹ năng có giá trị cao nhất, với mức chênh lệch tiền lương lên tới 36%, cao hơn nhiều so với lợi ích từ cả kỹ năng số và kỹ năng AI truyền thống.
Các tác giả cảnh báo rằng nếu không có những biện pháp can thiệp có mục tiêu trong đào tạo kỹ thuật số cơ bản, việc AI được áp dụng nhanh chóng có nguy cơ làm trầm trọng thêm những bất bình đẳng hiện hữu ngay cả tại các khu vực đã được phủ sóng mạng đầy đủ.
Lớp học di động xây dựng kỹ năng tại các vùng sâu vùng xa
Các sáng kiến hòa nhập số thường hướng đến những nhóm có nguy cơ bị loại khỏi môi trường số cao nhất, bao gồm các cộng đồng nông thôn và vùng sâu vùng xa, trẻ em và giáo viên tại các trường học ở nông thôn, người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em gái.
Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của các mô hình triển khai dựa vào cộng đồng, đồng thời dẫn sáng kiến Skills on Wheels của Huawei làm ví dụ đã được kiểm chứng thực tế — đặc biệt là các lớp học di động DigiTruck sử dụng năng lượng mặt trời, đưa thiết bị phần cứng, kết nối tại khu vực nông thôn và đào tạo thực hành, bao gồm cả năng lực về AI, đến các khu vực không có lưới điện.
Kể từ năm 2019, các khóa đào tạo do các dự án Skills on Wheels cung cấp đã tiếp cận hơn 130.000 người tại 21 quốc gia, với nhiều người khác được hưởng lợi gián tiếp hơn. Các giảng viên DigiTruck khuyến khích học viên chia sẻ những kỹ năng mới của mình, và thực tế cho thấy điều này đã diễn ra. Một báo cáo về DigiTruck của Bộ Thông tin, Truyền thông và Kinh tế số Kenya cho thấy 79% học viên DigiTruck được khảo sát đã truyền lại những kỹ năng số mới học được cho các thành viên gia đình và bạn bè.
Các nhà hoạch định chính sách được kêu gọi coi năng lực về AI là hạ tầng thiết yếu
Để thu hẹp khoảng cách sử dụng, báo cáo kêu gọi các nhà hoạch định chính sách, nhà mạng viễn thông và nhà cung cấp công nghệ phối hợp với nhau và tập trung vào bốn ưu tiên:
- Coi nhận thức thực tiễn về AI, an toàn trực tuyến và xác minh thông tin là tiêu chuẩn năng lực cơ bản cấp quốc gia.
- Áp dụng các giao diện giọng nói và hội thoại đa ngôn ngữ trên các dịch vụ công nhằm giảm thiểu các rào cản kỹ thuật đối với người dùng.
- Mở rộng các đơn vị đào tạo di động thông qua quan hệ đối tác liên ngành, kết hợp giữa kết nối của nhà mạng, công nghệ của nhà cung cấp và mạng lưới các tổ chức phi chính phủ (NGO) địa phương.
- Đánh giá hiệu quả dựa trên khả năng hoàn thành nhiệm vụ một cách độc lập và khả năng ứng phó với gian lận, thay vì số lượng học viên.
“Không thể tiếp tục định nghĩa năng lực số dựa trên những ngưỡng cố định”, ông Tim Hatt, Trưởng bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn tại GSMA Intelligence cho biết. “Chỉ kết nối thôi là chưa đủ — năng lực, thiết kế hệ thống và niềm tin phải cùng nhau phát triển. Để nắm bắt cơ hội trị giá hàng nghìn tỷ USD này, các bên liên quan phải tích hợp năng lực về AI theo từng cấp độ trực tiếp vào sinh kế hằng ngày thông qua các kênh cộng đồng đáng tin cậy”.
“Các lớp học di động đã cho thấy giá trị to lớn trong việc giúp những nhóm dân cư chưa được phục vụ đầy đủ vượt qua các rào cản về địa lý và tâm lý đối với công nghệ”, ông Gavin Allen, Tổng Biên tập Điều hành tại Huawei cho biết. “Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và các đối tác trong ngành để thúc đẩy năng lực số, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau khi chúng ta chuyển sang nền kinh tế AI”.
Một chương trình DigiTruck mới sẽ được triển khai tại Pháp vào mùa thu này, bao gồm một số thành phố thuộc vùng Île-de-France và hướng đến các cộng đồng có thu nhập thấp và chưa được phục vụ đầy đủ với chương trình đào tạo kỹ năng số.
Toàn văn báo cáo được cung cấp trên cổng nghiên cứu của GSMA Intelligence:
https://www.gsmaintelligence.com/research/research-file-download?reportId=83651&assetId=83691
