Thị trường logistics phục vụ thương mại điện tử (e-logistics) tại Việt Nam đang chứng kiến những bước chuyển dịch mạnh mẽ về cả chất và lượng. Nhân cột mốc 8 năm quan sát và đồng hành cùng làn sóng này, ông Phan Bình – Giám đốc Thương hiệu J&T Express Việt Nam – đã có buổi chia sẻ chuyên sâu dưới góc nhìn của một doanh nghiệp trong ngành về những động lực và nhu cầu thực tế đang định hình thị trường.
J&T Express và chặng đường 8 năm nỗ lực với mục tiêu kết nối người dùng và giao nhận chu toànĐộng lực thị trường: Sự dịch chuyển vươn ra “biển lớn”
Thưa ông, nhìn lại hành trình phát triển của ngành e-logistics tại Việt Nam trong gần một thập kỷ qua, đâu là những thay đổi mang tính bản lề về mặt nhu cầu thị trường mà ông quan sát thấy rõ nhất?
Ông Phan Bình: Thay đổi lớn nhất chính là tính đại chúng và sự thuận tiện. Khoảng 7-8 năm trước, logistics hay chuyển phát chặng cuối chủ yếu là sân chơi của các doanh nghiệp lớn hoặc các chủ hộ kinh doanh tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, động lực thị trường hiện nay đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi làn sóng “thương mại điện tử nông thôn” và sự trỗi dậy của thế hệ nhà bán hàng cá nhân (SMEs, người kinh doanh trên mạng xã hội, livestream). Nhu cầu dịch chuyển từ tập trung sang phân tán:
Về phía người bán: một nông dân bán nông sản ở vùng sâu vùng xa, một bạn sinh viên khởi nghiệp tại tỉnh lẻ đều có nhu cầu kết nối vận chuyển chuyên nghiệp ngang bằng với một thương hiệu đa quốc gia.
Về phía người mua: khách hàng không còn chấp nhận việc chờ đợi một tuần để nhận hàng bưu điện truyền thống. Họ yêu cầu tốc độ, sự minh bạch về hành trình và chi phí tối ưu.
Bài toán của ngành: “Quy mô đơn hàng không quyết định giá trị của nhu cầu”
Đầu tư vào công nghệ dữ liệu và hạ tầng tự động hóa quy mô lớn là định hướng của nhiều doanh nghiệp để tạo hiệu quả và tối ưu chi phí. Ảnh DNCCSự bùng nổ của các nhà bán hàng nhỏ lẻ và nhu cầu cá nhân hóa mang lại áp lực gì cho hệ thống vận hành của các doanh nghiệp chuyển phát hiện nay, thưa ông?
Áp lực lớn nhất là bài toán quản trị sự phân tán. Trong ngành này, chúng tôi thường chia sẻ với nhau một nguyên tắc: “Quy mô của đơn hàng không quyết định giá trị của nhu cầu”. Đối với một doanh nghiệp bưu chính, 1 đơn hàng hay 10.000 đơn hàng đều phải đi qua một quy trình xử lý. Nhưng đối với người dùng cá nhân, một đơn hàng duy nhất đó (có thể là bộ hồ sơ, một sản phẩm thử nghiệm của cửa hàng mới mở) lại mang tính sống còn với họ.
Do đó, thị trường hiện tại đòi hỏi các đơn vị logistics phải xây dựng được một bộ tiêu chuẩn vận hành đồng nhất. Không thể vì đó là đơn hàng nhỏ lẻ của một cá nhân mà quy trình xử lý chậm hơn hay tỷ lệ thất thoát cao hơn so với đơn hàng của đối tác lớn. Sự “bình đẳng” về mặt chất lượng dịch vụ chính là thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp trong ngành phải giải quyết.
Đơn cử như J&T Express, trong năm qua chúng tôi đã phát triển rất nhiều giải pháp tiếp cận khác nhau dành cho khách hàng cá nhân: từ Zalo Mini App, đến website các trang mạng xã hội của doanh nghiệp và ứng dụng dành riêng cho tệp khách hàng.
Mục tiêu không phải thêm một kênh đặt đơn mà để bất kỳ ai kể cả gửi 1 kiện hàng, cũng có thể tiếp cận dịch vụ chuyển phát chuyên nghiệp và thuận tiện. Người dùng chỉ ngồi một chỗ đặt đơn, shipper đến tận nơi lấy hàng dù chỉ là một đơn lẻ.
Xu hướng đầu tư: Chuyển dịch vào “hạ tầng ngầm” và công nghệ dữ liệu
Phối cảnh dự án trung tâm phân loại hàng hóa tự động theo mô hình xây dựng theo yêu cầu của J&T Express Việt Nam tại Khu công nghiệp Nam Thuận. Ảnh DNCC.Để đáp ứng một thị trường có độ phân tán cao và yêu cầu khắt khe như vậy, xu hướng đầu tư của các doanh nghiệp logistics tại Việt Nam đang tập trung vào điều gì?
Chắc chắn là đầu tư vào công nghệ dữ liệu và hạ tầng tự động hóa quy mô lớn – những thứ mà chúng tôi gọi là “hạ tầng ngầm” vì người tiêu dùng cuối không nhìn thấy trực tiếp.
Nếu như giai đoạn trước là độ phủ của điểm giao nhận “là vua”, thì giai đoạn hiện tại là cuộc đua về hiệu suất năng lực xử lý. Sức người không thể xử lý chính xác hàng triệu đơn hàng phân tán mỗi ngày mà không xảy ra sai sót.
Việc đầu tư các băng chuyền thông minh, robot chia chọn là bắt buộc để giảm tỷ lệ sai sót xuống mức thấp nhất. Và thứ 2 là tối ưu hóa bằng dữ liệu lớn (Big Data) và AI. Công nghệ giúp dự báo dòng hàng, tự động tối ưu hóa tuyến đường cho shipper, cắt giảm thời gian chết trên đường đi.
Tầm nhìn tương lai: Chuyển phát không chỉ giao hàng, mà là “kết nối cơ hội”
Cùng với sự phát triển của mạng lưới hạ tầng và công nghệ, khoảng cách không còn là rào cản lớn trong vận chuyển. Ảnh minh họa. DNCCTheo ông, trong những năm tới, vai trò của ngành chuyển phát nhanh đối với nền kinh tế số tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển như thế nào?
Một làng nghề truyền thống, một vùng nguyên liệu nông sản đặc sản hoàn toàn có thể tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng tại các đô thị lớn mà không cần qua quá nhiều tầng nấc trung gian thương mại. Sự phát triển của ngành sẽ tỷ lệ thuận với dòng chảy của nền kinh tế số.
Khi logistics trở nên mượt mà, rào cản về khoảng cách địa lý bị xóa bỏ, đồng nghĩa với việc nhiều cơ hội kinh doanh mới được mở ra, nhiều mô hình kinh tế số mới có đất để phát triển. Đó là giá trị mang tính vĩ mô và bền vững nhất mà ngành logistics đóng góp cho xã hội.
Với chúng tôi sự phát triển trong suốt 8 năm gia nhập thị trường của J&T không chỉ là xây bao nhiêu trung tâm khai thác, xử lý được bao nhiêu đơn hàng. Điều đáng mừng hơn là khi một người cần gửi hàng, họ không còn băn khoăn liệu mình gửi một đơn hàng có được phục vụ hay không. Khi dịch vụ chuyển phát trở thành một điều tự nhiên thì lúc đó vai trò của ngành đã tạo ra được giá trị.
Hiện tại, để đáp ứng các nhu cầu đa dạng trong chuyển phát, J&T Express đã phát triển các gói dịch vụ khác nhau dành cho khách hàng doanh nghiệp, khách hàng chủ shop nhỏ, khách hàng cá nhân, khách hàng gửi hàng xuyên biên giới…
Cho dù khách hàng là cá nhân hay một thương hiệu lớn, cho dù là 1 đơn hay 10,000 đơn. J&T mong muốn trở thành thương hiệu được người dùng nhớ đến trong những khoảnh khắc rất bình thường.
Xin cảm ơn ông!
