Từ năm 2024 đến nay, một đường dây nhập lậu kim cương đã thực hiện trót lọt 141 chuyến vận chuyển và đưa hơn 28.000 viên kim cương các loại vào Việt Nam tiêu thụ với tổng doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Cơ quan công an xác định người đứng đầu khâu “viết giấy khai sinh” cho số kim cương lậu nói trên là ông Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974, trú tại TP.HCM), nguyên Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab hay PNJ Lab) thuộc PNJ – doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực kinh doanh trang sức.
Về thủ đoạn, ông Thảo câu kết với các đối tượng trong đường dây để mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận kiểm định GIA với giá rẻ.
Ở đây, giấy kiểm định GIA là một chứng chỉ quốc tế dùng để chứng nhận chất lượng và các thông tin chi tiết về một viên kim cương hoặc đá quý do Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA – Gemological Institute of America) cấp.
Với số kim cương lậu trong tay và lợi dụng kiến thức chuyên môn, ông Thảo mài bỏ mã số GIA được khắc trên viên kim cương, khắc lại mã số của PNJ Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới của PNJ Lab để hợp thức hóa nguồn gốc, bán ra thị trường nhằm thu lợi bất chính.
Sự việc trên có lẽ đang khiến người tiêu dùng ‘tỉnh ngộ’ về mặt hàng xa xỉ này. Nhưng, câu hỏi được đặt ra là bao nhiêu trong số 28.000 viên cương nhập lập đã đến tay khách hàng và làm sao để họ nhận biết được viên kim cương của mình là thật hay giả?
Về vấn đề trên, chuyên gia đá quý Nguyễn Ngọc Tú, Phó Viện Trưởng Viện Mỹ Nghệ Kim Hoàn Đá Quý Việt Nam (GJA) cho rằng, trừ phi cửa hàng có mục đích lừa đảo ngay từ ban đầu, còn việc các chủ tiệm bán kim cương giả nhưng nói đó là sản phẩm thật thì gần như không có.
Dẫu vậy, việc phân biệt bằng mắt thường đối với kim cương gần như không thể. Người cực kỳ có kinh nghiệm trong ngành mới thấy được sự khác nhau dựa trên ánh lửa cảm nhận được từ viên kim cương. Do đó, muốn biết chính xác kim cương là thật hay giả, khách hàng vẫn cần đưa sản phẩm đến trung tâm kiểm định uy tín.
Nghịch lý ở đây là chính lãnh đạo đơn một vị kiểm định hàng đầu trong nước lại tiếp tay cho hoạt động nhập lậu kim cương.
Với kinh nghiệm của mình, ông Tú chỉ ra, trên thị trường hiện có các dòng đá giống kim cương và khá phổ biến. Cụ thể, Cubic Zirconia (CZ) có giá chỉ vài nghìn đồng/viên hay đá Moissanite lại có giá vài chục nghìn tới vài triệu tùy theo kích cỡ viên đá. Đắt hơn cả là kim cương nhân tạo với giá vài trăm nghìn tới vài chục triệu đồng tuỳ kích cỡ.
Trong 3 loại trên, đá Cubic Zirconia (CZ) hoặc Moissanite là các dòng có thể nhận biết được dễ hơn. Trái lại, kim cương nhân tạo có mọi tính chất vật lý, cấu trúc tinh thể, độ cứng, độ chiếu giống kim cương thật.
Chính sự ra đời của kim cương nhân tạo đã gây ảnh hưởng lớn tới thị trường kim cương nói chung. Với công nghệ chế tác cao, rất khó phân biệt, nhiều người chơi đã chuyển sang mua kim cương nhân tạo. Sản phẩm này vẫn đảm bảo các yếu tố về tính thời trang, đẹp và rẻ.
Tuy nhiên, xét về bản chất, các sản phẩm đá quý màu ruby, sapphire, spinel… sẽ hiếm hơn rất nhiều và tăng giá theo thời gian còn kim cương thì ngược lại.
58.000 lô hàng kim cương được nhập về Việt Nam trong năm 2025
Thị trường kim cương Việt Nam được nhận định là một trong những thị trường sôi động hàng đầu trong khu vực.
Theo ExportGenius (nền tảng trực tuyến cung cấp dữ liệu thương mại toàn cầu), từ ngày 1/12/2024 đến 28/11/2025, Việt Nam đã có hơn 58.300 lô hàng nhập khẩu kim cương với giá trị tương đương khoảng 340,44 triệu USD (khoảng 9.000 tỷ đồng). Trong thời gian trên, có hơn 2.900 pháp nhân hoạt động tại Việt Nam đã giao dịch với hơn 3.700 đối tác nước ngoài. Top 3 quốc gia cung cấp kim cương nhiều nhất cho Việt Nam lần lượt là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Cách đây chưa lâu, một cuộc khủng hoảng kim cương cũng đã được châm ngòi sau khi bà Nguyễn Phương Hằng, chủ Khu du lịch Đại Nam livestream cho rằng một số tiệm kinh doanh đá quý đã bán kim cương không trung thực. Sự việc được phát hiện khi bà Hằng giao dịch trên thị trường quốc tế.
Dù thông tin trên chưa được xác minh đúng hay sai nhưng ngay lập tức khách hàng đã kéo tới Công ty TNHH Vàng Bạc Đá quý Kim Lý (Tiệm vàng Kim Lý) – đơn vị được nhắc tên trong livestream của bà Hằng – để bán sản phẩm, bất chấp đại diện tiệm vàng có động thái trấn an trên truyền thông.
Từ đây, các tiệm kim cương khác tại TP.HCM cũng bị vạ lây.
Trên Facebook, ông Lê Văn Tâm – Chủ thương hiệu Tâm Luxury thừa nhận, thông tin lan truyền trên mạng xã hội gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý người tiêu dùng. Lượng khách hàng muốn bán kim cương tăng đột biến trong thời gian ngắn nên công ty này phải xin thu/đổi kim cương cho khách hàng theo lịch hẹn chờ.
Tiếp sau đó, Công ty TNHH Vàng Bạc Đá Quý Thực Lan Diamond (chi nhánh tại TPHCM) thông báo đóng cửa, tạm ngừng hoạt động từ ngày 16/6. Dù trước đó hai ngày, kênh Facebook của đơn vị vẫn đăng tin bán hàng bình thường.
Đáng chú ý, trong thông báo của mình, Thực Lan Diamond khẳng định: “Kim cương là mặt hàng xa xỉ và không phải là tài sản tích trữ như vàng hay bất động sản. Đã mua kim cương là sẽ lỗ bởi kim cương như siêu xe, đồng hồ … nhằm khẳng định giá trị bản thân và là trang sức đẳng cấp không ai cũng sở hữu được. Do đó, người tiêu dùng không thể chỉ vì những tin đồn thất thiệt mà đánh đồng kim cương thiên nhiên với nhân tạo, hay cục đá vô giá trị”.
Sau khi cuộc khủng hoảng kim cương diễn ra, mỗi ngày, doanh nghiệp đón lượng lớn khách hàng có nhu cầu bán kim cương trong khi doanh thu gần như bằng 0, khiến thanh khoản bị chậm trễ và gần như tê liệt. Đây là lý do khiến Thực Lan Diamond buộc phải tạm dừng mọi hoạt động kinh doanh để rà soát lại quy trình, xem xét thay đổi kế hoạch kinh doanh cho phù hợp với biến động thị trường.
Tương tự, Công ty TNHH Vàng Bạc Đá Quý Long Ngọc Luxury (phường Chợ Quán) quyết định đóng cửa sau nhiều năm hoạt động.
Một cơ sở kinh doanh kim cương khác là Tiệm vàng Kim Hồng (phường Thủ Dầu Một) cũng thông báo ngừng hoạt động trong 6 tháng, kể từ ngày 10/6.
Trước đó, về chính sách thu đổi kim cương được niêm yết công khai, Tiệm vàng Kim Hồng cho biết: Đối với trang sức kim cương, việc đổi lớn sẽ giảm 20% giá trị so với hoá đơn, thu lại sẽ giảm 25% giá trị so với hoá đơn. Đối với kim cương hạt chủ, đổi lớn sẽ mất 5% giá trị và thu lại sẽ mất 10% giá trị.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường kim cương có sự xáo trộn như hiện này, để người chơi kim cương yên tâm và tránh tâm lý bán tháo theo đám đông, ông Tú cho rằng, cần có sự ràng buộc pháp lý rõ ràng giữa khách hàng và tiệm bán kim cương. “Điều cần làm rõ là nếu cửa hàng đó đóng cửa thì sản phẩm kim cương đã mua sẽ được thu lại như thế nào”, đại diện GJA nhấn mạnh.
